Kısa cevap: Split klimada iç ve dış ünite bakır boruyla bağlanır ve her modelin fabrika (ön) şarjı, kataloğunda tanımlı belirli bir klima boru uzunluğuna kadar yeterlidir. Boru bu “ön-şarj uzunluğunu” aşarsa, aşan her metre için üretici tablosundaki gram/metre değeri kadar ek gaz (trim charge) eklenir. Ayrıca boru uzunluğu ve iç-dış ünite kot (yükseklik) farkı, üretici kataloğundaki limitleri aşmamalıdır; aşılırsa kapasite düşer ve yağ dönüşü bozulur. Kesin uzunluk ve gram değerleri modele göre değişir; daima üretici kataloğundan alınır. İmton, boru hattını ölçüp ek gazı doğru hesaplar. Bize ulaşın.
Klima Boru Uzunluğu Neden Önemli?
Split ve multi-split klimalarda iç ünite ile dış ünite, bakır boru hattıyla birbirine bağlanır. Bu hattın boyu, montajın sıradan bir detayı değildir: klima boru uzunluğu, sistemdeki soğutucu gaz miktarını, hattaki basınç kaybını ve kompresöre yağ dönüşünü doğrudan belirler. Kısacası hattın boyu, cihazın gerçek verimini ve ömrünü etkiler.
Klimalar fabrikadan belirli miktarda gazla dolu (ön-şarjlı) gelir. Bu fabrika şarjı, kataloğda tanımlı bir “ön-şarj uzunluğuna” kadar yeter. Boru bu uzunluğun altındaysa ilave gaz gerekmez; üstündeyse aşan kısım için ek gaz eklenir. İşte bu ek gaza trim charge denir.
Ek Gaz (Trim Charge) Nedir, Ne Zaman Gerekir?
Ek gaz, fabrika ön-şarjının yetmediği durumda sisteme ilave edilen soğutucu akışkandır. Boru uzadıkça hattın iç hacmi büyür; bu ek hacmi doğru doldurmak için gaz eklemek gerekir. Aşağıdaki şema boru uzunluğu (L), kot farkı (H) ve ek gaz ilişkisini özetliyor:
Önemli bir uyarı: üretici tablosundaki gram/metre değeri sabit bir sayı değildir; boru çapına, modele ve gaz tipine göre değişir. Bu yüzden doğru rakam yalnızca ilgili modelin üretici kataloğundan okunur, tahminle belirlenmez.
Ek Gaz Nasıl Hesaplanır?
Ek gaz hesabının mantığı basittir; değerler ise daima kataloğa dayanır:
- Modelin kataloğundan ön-şarj uzunluğu (fabrika şarjının yettiği boru boyu) okunur.
- Sahada gerçek boru uzunluğu ölçülür.
- Gerçek uzunluk ön-şarj uzunluğunu aşıyorsa, aşan metre hesaplanır.
- Aşan metre, kataloğun verdiği gram/metre değeriyle çarpılır; sonuç eklenecek ek gazdır.
- Ek gaz dijital terazi ile tartılarak eklenir; ardından şarjın doğruluğu ölçümle doğrulanır.
Kavramsal formül: Ek gaz = (gerçek boru uzunluğu − ön-şarj uzunluğu) × katalog gram/metre değeri. Buradaki “ön-şarj uzunluğu” ve “gram/metre” için tek bir evrensel sayı yoktur; bunlar cihazın kataloğundaki değerlerdir.
Klima Boru Uzunluğu, Kot Farkı ve Üretici Limitleri
Boru hattında yalnızca uzunluk değil, iç ve dış ünite arasındaki yükseklik (kot) farkı da önemlidir. Üretici her model için hem maksimum boru uzunluğu hem maksimum kot farkı verir. Bu limitler aşılırsa performans ve yağ dönüşü bozulur; garanti de riske girebilir. Aşağıdaki tablo etkiyi kavramsal olarak özetler; nihai değerler kataloğdan alınır.
| Durum | Etki | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Boru ≤ ön-şarj uzunluğu | Fabrika şarjı yeterli | Ek gaz gerekmez |
| Boru > ön-şarj uzunluğu | Ek gaz gerekir | Üretici tablosuna göre g/m ekle |
| Boru / kot farkı > katalog limiti | Kapasite düşer, yağ dönüşü bozulur | Hat yeniden planlanır / model değişir |
| Uzun / yüksek dikey hat | Yağ dönüşü zorlaşır | Yağ tuzağı (oil trap) değerlendirilir |
Çok Uzun Hat: Basınç Kaybı ve Yağ Dönüşü
Boru uzadıkça hat boyunca basınç kaybı artar ve soğutma/ısıtma kapasitesi düşer. Aynı zamanda kompresörden çıkan yağın devrede dönüp geri gelmesi zorlaşır — özellikle uzun ve dikey hatlarda. Yağ dönemezse kompresör yağsız kalıp yıpranabilir. Bu yüzden uzun/dikey hatlarda yağ tuzağı gibi önlemler ve doğru boru çapı gerekir. Boru çapı da üretici kataloğuna göre seçilir; yanlış çap basınç kaybını ve yağ dönüşünü olumsuz etkiler. Enerji verimliliği konusuna enerji verimliliği çözümleri sayfamızdan bakabilirsiniz.
Ek Gaz Doğru mu? Subcooling ve Superheat
Ek gaz eksikse sistem yetersiz, fazlaysa aşırı şarjlı çalışır; her iki durumda da verim düşer ve kompresör riske girer. Bu yüzden hesaplanan miktar eklendikten sonra iş bitmez: şarjın doğruluğu subcooling ve superheat ölçümleriyle sahada doğrulanır. Ayrıca boru bağlantıları söküldüyse, şarjdan önce mutlaka vakumlama yapılması gerektiğini de hatırlatalım.
Neden Yetkili Servisle Montaj?
Doğru bir boru hattı; uzunluk ölçümü, kot farkı kontrolü, doğru çap seçimi, ek gaz hesabı ve şarjın ölçümle doğrulanmasını gerektirir. İmton Mühendislik, split’ten multi-split sistemlere kadar tüm montajlarda boru uzunluğunu ölçüp ek gazı üretici tablosuna göre hesaplar; sonuç hem garanti güvencesi hem gerçek verim olarak size döner. Doğru cihaz ve sistem seçimi için iklimlendirme çözümleri sayfamıza göz atabilirsiniz.
İmton’a Ulaşın
Klimanızın boru hattının doğru planlanmasını ve ek gazının doğru hesaplanmasını istiyorsanız İmton Mühendislik mühendisleriyle görüşün:
- Telefon: +90 216 206 06 86
- İletişim formu: imton.net/iletisim
Sıkça Sorulan Sorular
Klima boru uzunluğu ne kadar olmalı?
Tek bir değer yoktur. Her modelin izin verilen maksimum boru uzunluğu ve kot farkı üretici kataloğunda belirtilir; montaj bu limitleri aşmamalıdır. Ayrıca her modelin bir “ön-şarj uzunluğu” vardır; boru bu uzunluğu aşarsa üretici tablosuna göre ek gaz eklenir.
Ek gaz (trim charge) ne zaman gerekir?
Boru, üretici kataloğundaki ön-şarj uzunluğunu aştığında gerekir. Aşan her metre için katalog tablosundaki gram/metre değeri kadar ek gaz eklenir. Değerler modele göre değişir ve daima kataloğdan alınır.
Boru çok uzun olursa performans düşer mi?
Evet. Çok uzun hatlarda basınç kaybı artar, kapasite düşer ve kompresöre yağ dönüşü zorlaşır. Uzun/dikey hatlarda yağ tuzağı gibi önlemler gerekebilir. Boru uzunluğu ve kot farkı üretici limitini aşmamalıdır.
Ek gaz eksik veya fazla olursa ne olur?
Ek gaz eksikse sistem yetersiz, fazlaysa aşırı şarjlı çalışır; her iki durumda da verim düşer ve kompresör risk altına girer. Doğru miktar sağlansa bile şarj, subcooling ve superheat ölçümleriyle sahada doğrulanmalıdır.
